ΑΜΑΡΙΩΤΕΣ
  



 
Μαντινάδες

Αμαριώτικες μαντινάδες

Οι μαντινάδες και τα τραγούδια που αναφέρονται εδώ καταγράφηκαν στα χωριά της επαρχίας Αμαρίου. Τα περισσότερα ασφαλώς ήταν γνωστά και σε άλλες περιοχές του νομού Ρεθύμνης και της Κρήτης γενικότερα, ενώ κάποια θα περιλαμβάνονται και σε λαογραφικές συλλογές. Παρακαλούμε τους Αμαριώτες αναγνώστες της ιστοσελίδας μας να μας στείλουν όσες μαντινάδες και τραγούδια γνωρίζουν από την παράδοση του χωριού τους, με όσα στοιχεία θυμούνται για κάθε μαντινάδα και κάθε τραγούδι (ποιος το έλεγε, ποιος το έβγαλε -αν είναι γνωστό- ή με ποια ιστορία πιθανόν συνδέεται κτλ.) αναφέροντας φυσικά και το χωριό από το οποίο καταγράφηκε. Τα ονόματά τους θα δημοσιευθούν στον ανάλογο χώρο. Για τις ιδιωματικές λέξεις που περιέχουν τα τραγούδια και οι μαντινάδες μπορείτε να συμβουλευτείτε το Γλωσσάρι.

 

Καλλιά 'χω να με θάψουνε μια γ-καλαθέ παπάδες

παρά να πάω στην εκκλησά να μη βαστώ παράδες!

(Καταγραφή από Αποδούλου)

***

Μα μένα τα σεντόνια μου είναι οι γι-αστοιβίδες

κι οι κοπελιές απ' αγαπώ είναι οι προβατίνες.

(Καταγραφή από 'Αη Γιάννη)

***

Μα συ θαρρείς πως οι βοσκοί θέτουνε στα χαράκια

και πως δε ντα κατέχουνε τσ' αγάπης τα κανάκια.

(Καταγραφή από 'Αη Γιάννη)

***

Αθεί μηλιά η καρομηλιά και μηλαράκια δένει

αγάπη δεν εκάτεχα και συ μου τη μαθαίνεις.

(Καταγραφή από Αποδούλου)

***

'Eλα, πουλί, πουλάκι μου, πουλί μου μαυροπούλι,

αγάπα με να σκάσουνε στη γειτονιά μας ούλοι!

(Καταγραφή από Αποδούλου)

***

Απάνω στον αγγέλαμο κάθετ' ένα μ-πουλάκι,

πολλά πολλά τα λάχανα και λίγο το ψωμάκι.

(Καταγραφή από Αποδούλου. Μαντινάδα που δηλώνει τη μεγάλη φτώχεια της εποχής: τα λάχανα ήταν δωρεάν, ενώ το αλεύρι ή προϋπέθετε χωράφι για σπορά ή χρήματα. Το πουλάκι, για να κάθεται στον αγγέλαμο, που λυγίζει με το παραμικρό φύσημα, ήταν μικροσκοπικό και ελαφρύ.)

***

Απάνω στο λιανοχοχλιό θα χτίσω τον οντά μου,

να βάλω τη γυναίκα μου και τα πεθερικά μου.

(Καταγραφή από Αποδούλου)

***

Πέρδικες κακαρίζουνε κι οι κοπελιές γελούνε

κι η μια την άλλη αναρωτά πότες θα παντρευτούνε.

(Καταγραφή από Αποδούλου)

***

Μα σεις θαρρείτ' οι κοπελιές πως ειν' οι γι-άντρες βούγια

και βάνετε στα μούτρα σας φουχτές φουχτές τη μπούδρα.

(Καταγραφή από Αποδούλου, την είπε νέος πειράζοντας Φουρφουριανή μαζώχτρα, εξαιρετικά μερακλίνα και ετοιμόλογη, η οποία του απάντησε την παρακάτω μαντινάδα)

Ανήψηστους χοχλιούς να φας, να καταπιείς αχλάδια,

να πέσουνε τ' αδόδια σου για να μιλείς καθάρια!

***

Ποιος είδενε σειρά σειρά σαράντα κυπαρίσσα

νά 'ναι τα τρουλαράκια ντω γ-και τω σαράντα ίσα!

[Καταγραφή από 'Αη Γιάννη, την είπε ο λυράρης Ευθύμιος Ζαχαριουδάκης (θ. 1976) σε παρέα, όπου χόρευαν σαράντα κοπελιές και κανένας άντρας. Η παρέα αυτή προήλθε από την προσφορά των κοπελιδιών (κοριτσιών) του χωριού «να μαζώνουνε τα χαλίκια» που χρειαζόταν ένας χωριανός για να χτίσει το σπίτι του, με αντάλλαγμα να τις αφήνει να χορεύουνε κάθε Σάββατο στον οντά του για ένα χρόνο. Ο μόνος άντρας που έμπαινε μέσα εκεί ήταν ο Ευθύμιος]

***

Κοπελιδάκια, κοπελιές, άδεια σάσε παίρνω

α ντό 'χετε συνήθειο να τραγουδεί το ξένο.

(Τη μαντινάδα αυτή είπε ο λυράρης Κοκάρης από τα Πλατάνια σε γλέντι στον 'Αη Γιάννη, στη μέση κύκλου κοριτσιών που χόρευαν σιγανό πεντοζάλι. Μια από τις κοπέλες του απάντησε:)

Δε ντό 'χομε συνήθειο, δε ντό 'χομεν αντέτι

νά 'ρχουντ' οι ξενοχωριανοί να στένουν ανταλέτι.

(Ο Κοκάρης έδωσε την παρακάτω αποστομωτική απάντηση)

Ως είναι ασυνήθιστο η κοπελιά με άντρα

κι ύστερα συνηθίζουνται, έτσά 'ν' ούλα ντα πάντα!

(Μετά από αυτό τση 'μανίσαν οι γι- άλλες, γιάειντα να μιλήσει, αφού δεν εμπόρειε να ξαναπαντήσει μετά. Αφήγηση Στελιανής Καλογεράκη, ¶η Γιάννης)

***

Σάζε, Ταταρογιάννη μου, όμορφα το μητάτο,

κι α δε μ-πουλιέται το τυρί, αμοναχός σου φά' το.

(Την είπε ο μεγάλος Ανωμεριανός ριμαδόρος Μανώλης Κατσαντώνης ή Σφηνιάς στον Ταταρογιάννη από του Γερακάρη, που έχτιζε έξω απ' το σπίτι του μια από τις πρώτες τουαλέτες που είχαν εμφανιστεί στην περιοχή.)

***

Εις την ομπρός μεριά κρατεί ο λύχνος με το φτίλι

κι οξαπωπίσω ακολουθεί το ξεμπαρδουλιστήρι!

(Σατιρική μαντινάδα που έλεγε ο χωρατατζής (χιουμορίστας) Αποδουλιανός λυράρης Αγάπιος Φωτάκης, πειράζοντας δυο Αποδουλιανές γράδες που πιάνανε μπροστά μπροστά στο χορό.)

***

Από 'παέ θα σηκωθώ να πάω στο Καστέλι,

να πίνω μαρουβά κρασί να γίνομαι κοπέλι.

(Σατιρική μαντινάδα που έλεγε ο Αποδουλιανός λυράρης Αγάπιος Φωτάκης)

***

Από 'παέ θα σηκωθώ να πάω στσ' 'Αγιους Δέκα.

Ξανοίξετε το μπόι μου και θέλω και γυναίκα!

(Σατιρική μαντινάδα που έλεγε ο Αποδουλιανός λυράρης Αγάπιος Φωτάκης)

***

Μελαμπιανή τη θέλω 'γώ, να βλέπει και τα βούγια,

απού να μη χρειάζεται να βάνω φαμεγιούργια.

(Σατιρική μαντινάδα, καταγραφή από το Αποδούλου)

***

Μελαμπιανή τη θέλω 'γώ, νά 'χει μεγάλη μύτη,

π' όντε ζυμών' η μάνα μου να μη γυρεύγει τρίφτη!

(Σατιρική μαντινάδα, καταγραφή από το Αποδούλου)

***

Νά 'χα δυο μίστατα κρασί κι ένα γ-κομμάτι ρίφι,

Πολιδοπούλα Αννεζινιώ, να βγούμε στ' ατζιρίτι!

(Σατιρική μαντινάδα, την έλεγε ο Αποδουλιανός Αλέξανδρος Βολανάκης πειράζοντας τη γυναίκα του, το γένος Πολιουδάκη.)

***

Ανωγειανός στα πρόβατα φωνιάζει «στήσο! λάσο!».

Χίλιες την ώρα να θωρώ, εσένα δε σ' αλλάσσω.

(Καταγραφή από Αποδούλου)

***

Βρέχει και ψιχαλολογά κι εβγήκαν οι μουρμούρες

κι επιάσαν οι Μελαμπιανοί αόρες και παπούρες!

(Σατιρική μαντινάδα, καταγραφή από Αποδούλου)

***

Το γ-κατσαπαδιανό χορό όποιος τονέ κατέχει

να 'ρθεί να πιάσομε μαζί να μου τον αρμηνέψει.

(Καταγραφή από 'Αη Γιάννη, αφήγηση Ιω. Παραδεισανού)

***

Γαρεφαλλιάς γαρέφαλλο και κανελλιάς κανέλλα

σ' ετάιζεν η μάνα σου και σ' έκαμε γ-κοπέλα.

(Καταγραφή από Γερακάρη, αφήγηση Χαντρακομανώλη)

***

Ό,τι να δεις την όρνιθα να κακαρίζ' ομπρός σου

αμέσως το κατάλαβε πως εί' ντ' αβγό δικό σου.

(Γνωστή μαντινάδα, που σημαίνει «χωριό που φαίνεται…»)

***

Ό,τι να δεις την όρνιθα τ' αβγό να ξενοκάνει,

ντελόγο θέλει σφάξιμο κι αμέσως στο τηγάνι!

(Σατιρική μαντινάδα, καταγραφή από Αποδούλου)

***

Μούλε, μουλάρι κόκκινο, μούλε, μουλάρι μαύρο,

να πάμενε στου Μαρουλά που κάνουν ένα γάμο

με τσ' αγκιναροκεφαλές και με το μπακαλιάρο!

(Τρίστιχη σατιρική μαντινάδα που καταγράφηκε στο Αποδούλου. Σχετική είναι και η επόμενη)

Μα μ' ένα ντάγκουλο ψωμί κι ένα γ-κομμάτι ρίφι

επήγανε στου Μαρουλά να πάρουνε μια νύφη.

***

Ειντά 'χεις και γρινιάζεις μου και κλίνεις μου τ' αφτί σου;

μηδέ την όρθα σού 'φαγα μηδέ και το μαρτή σου.

(μαντινάδα που δηλώνει ερωτικό παράπονο, καταγραφή από Αποδούλου)

***

Αμά, κουγιούμ, αμά, γιαβρούμ, κανέ, χανούμη, σάφι,

μηδέ καλέ μηδ' ουλεμέ το ντέρτι μου δε γράφει!

(Τουρκοκρητική μαντινάδα, καταγραφή από ¶η Γιάννη, αφήγηση Στελιανής Καλογεράκη. Αμά: αμάν, σάφι: έλεος, καλέ: καλέμι, ουλεμέ: γραμματικός)

περισσότερα...



Τραγούδια

Τραγούδια

 

Η μια 'τανε ζωντόχηρα στ'ς αλλής εις το κρεββάτι

Νοικοκυριό να στέσουνε το θέκανε γινάτι.

 

Μαζί το και στα σόχωρα, μαζί το και στ'αμπέλια

Και κάθε βράδυ στο χωριό εκάνανε βεγγέρα.

 

Κι εκεί που κουβεδιάζανε η γι-Όλγα αναχασκίζει:

"άχι καημένη Δέσποινα, η σκρόφα μου θυμίζει".

 

Κι απειλογάται τση κι αυτή: "θυμίζει κι η δική μου

Κι εις το κρεβάτι είν' ο άντρας μου γροικώ να βγει η ψυχή μου".

 

Και συνονοηθήκανε πρωί να σηκωθούνε,

Να πάρουν τα σκροφάκια ντως γαμπρό να τωνε βρούνε.

 

Σηκώνονται πρωί πρωί πρίχου να πιάσει η κάψα

Να πάνε στην Εντάνασσο στου σκύλου τα σοκάκια.

 

Κι εκειά που περπατούσανε σα τσι περδικοπούλες

Εβρέθηκεν η Δέσποινα στση σκρόφας τσι καπούλες.

 

Σέρνει κι η γι Όλγα το σκαμνί και δρώνει και ξεδρώνει

Η Δέσποινα να κατεβεί μα δεν το κατορθώνει.

 

Στου Ψηλορείτη την κορφή που 'ν το ψηλό χαλίκι

Ανθρώποι δεν το πάθανε ετέτοιο ρεζιλίκι.

 

Σατυρικό τραγούδι του Γεωργίου Αντ. Μαρκίδη

 


 

Πότε θα σπάσ' η παγωνιά, να λιώσουνε τα χιόνια,

να πάρω το τουφέκι μου, τ' όμορφο μαλιχέρι,

να πάρω δίπλα τα βουνά, να βγω στον Ψηλορείτη,

να βρω μια μ-πέτρα ριζιμιά, να διπλωθώ να κάτσω,

να παίξω πέντε ντουφεκιές ν' ακούσει ούλ' η Κρήτη!

Να 'ρθού ντα Κρητικόπουλα κι εκειά να ορκιστούμε

για τη γλυκειά πατρίδα μας ούλοι να σκοτωθούμε.

Παραλλαγή του γνωστού τραγουδιού«Πότες θα κάμει ξαστεριά» που λεγόταν στην επαρχία Αμαρίου κατά τη Γερμανική Κατοχή (1941-1944)

***

Το πένθος του Κέντρους (22 Αυγούστου 1944)

Η παρακάτω ιστορική ρίμα είναι ποίημα του μεγάλου Ανωμεριανού ριμαδόρου Μανώλη Κατσαντώνη ή Σφηνιά, που πέθανε το 2000 σε ηλικία πάνω από 90 ετών. Την παίρνω από το βιβλίο «Το φυσικό και ιστορικό περιβάλλον των χωριών Βρύσες και Καρδάκι Αμαρίου και το ερειπωμένο χωριό Σμιλές», εργασία των μαθητών του δημοτικού σχολείου Βρυσών του 1999, με την επιμέλεια του αξιότατου δασκάλου του κ. Γιάννη Φλωρή, έκδοση του Τμήματος Περιβαλλοντικής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης νομού Ρεθύμνης, όπου από λάθος αναφέρεται ως έργο άλλου ποιητή. Τη δημοσιεύω κατ' αντιπαραβολή με την προφορική μαρτυρία της μητέρας μου, Γεωργίας σ. Ι. Ρηγινιώτη, το γένος Φωτάκη, από το Αποδούλου.

Το κέντρος έχει καταχνιά, το Κέντρος έχει μαύρα,

γιατί δεν έχει μπλιο χωριά, μόνο του Χάρου λαύρα.

Γύρου τριγύρου στο βουνό εφτά χωριά καήκαν,

σαράντα νιοι κάθε χωριού σφαγήκαν και καήκαν.

Εις το Σαράντα τέσσερα, τσ' εικοσιδυό τ' Αυγούστου

την Τρίτη το ξημέρωμα γίνη το πράμα τούτο.

Απόβραδίς τσ' εικοσιμιά κλαίνε τα νυχτοπούλια,

τ' αστέρια θαμπωθήκανε και διασκορπίστη η Πούλια

και τα σκυλιά ουρλιάζανε κι ανατριχίλα πιάνει,

μα πάλι απ' τ' αγαθά χωριά κιανείς δε γ-κακοβάνει.

Ανύποπτα πρωί πρωί βρίσκουνται κυκλωμένα

από βαρβάρους Γερμανούς, θεριά αγριεμένα.

Ορμούνε μέσα στο χωριό σα μ-πεινασμένοι λύκοι,

ετρέμανε τα έμψυχα, ετρέμανε κι οι τοίχοι.

'Αλλοι μαζεύαν πράματα να κλέψουν και να φάνε

κι άλλοι τσ' αθρώπους σπρώχνανε εις το σκολειό να πάνε.

Απής τους εμαζέψανε διαλέγουνε και κλειούνε

σαράντα νιους κάθε χωριού κι ευθύς τους εχτελούνε.

Δε γ-κελαηδούν μπλιο τα πουλιά, δε γ-κελαηδούν τ' αηδόνια,

δεν έρχουνται τση άνοιξης όμορφα χελιδόνια,

να βρουν τα σπίθια τα έμορφα, τ' αρχοντοκαμωμένα,

να μπουν να χτίσου τζι φωλιές ως ήταν μαθημένα.

Μόνο κοράκια κάθουνται, πουλιά καταραμένα,

στα σκοτεινά ερείπια τα ολοματωμένα.

Κάθε διαβάτης που περνά φοβάται να περάσει

από τσι δρόμους του χωριού, μην τύχει και χαλάσει

τοίχος ψηλός που κρέμεται μαύρος, ξεχασκισμένος,

τον βρει κι αυτός να ματωθεί ως είναι μαθημένος

από τσι μπόμπες των εχθρώ κι από τσι δυναμίτες,

απού σκεπάζου ντα κορμιά, τσι δοξασμένους Κρήτες.

Κι απαρηγόρητα περνά ο διαβάτης άλλο δρόμο

κι εμπρός και πίσω ντου κοιτά με φόβο και με τρόμο.

Κιαμιά καρδιά δε σκέφτεται μηδέ και δε λυπάται

άμα δε δουν τα μάθια ντου και τότε συλλογάται.

Να δει μέσ' στα ερείπια μανάδες να θρηνούνε

κι άλλους να ξεσκαλίζουνε τίποτα για να βρούνε,

τα τρόφιμα που ξέρανε πως είχανε στα σπίθια

και μόνο στάχτη βρίσκουνε και δέρνουνε τα στήθια.

Ξένε διαβάτη πού 'τυχεν ο δρόμος να σε βγάλει

εις τ' 'Ανω Μέρος τ' όμορφο, μην τύχει κι έρθεις πάλι,

γιατί δε θά 'βρεις μπλιο χαρά μουδέ φιλοξενία,

μόνο τσι αναστεναγμούς κι άφθονη δυστυχία.

Προχώρησε και μη σταθείς Βρύσες και γερακάρη,

γιατί κι αυτά τα κάψανε, δεν έμεινε δοκάρι.

Δεν είναι μπλιο σαν τά 'ξερες, χωριά καμαρωμένα

με τα κρυγιά ντωνε νερά, κεράσα γινωμένα.

Κλαίει το Κέντρος και θρηνεί ανατολή και δύση

για το χαμό τση Κοξαρές, σαχτούρια, Κρύα Βρύση.

Κι από το κλάημα το πολύ κι από τα μοιρολόγια

ο Ψηλορείτης τ' απαντά και δείχνει του τ' Ανώγεια.

«Κι αυτά τ' Ανώγεια τα όμορφα, που τά 'χα για καμάρι,

πού 'ν' τα Βοριζοκάμαρα, Λοχριά, Μαγαρικάρι;

Γιάειντα δε γ-κράζει πετεινός, δε γ-κελαηδεί τ' αηδόνι;

Μα πάλι κάνω υπομονή και στέκομαι καρτέρι.»

Τση Κρήτης τ' άγια χώματα, με αίματα βαμμένα,

αφήκανε παραγγελιά χώρια εις το γ-καθένα:

Ανάθεμα στο γ-Κρητικό, κι ώστε να ζει να τό χει,

όπου γ-κι α δει το Γερμανό και δεν τονέ σκοτώσει!

***

Η παρακάτω σατιρική ρίμα καταγράφηκε στο Αποδούλου από αφήγηση του συνταξ. δασκάλου κ. Γιώργη Στ. Ψαρουδάκη. Κατά τη μαρτυρία του, είναι ποίημα άγνωστου Αηγιαννιώτη ριμαδόρου του 19ου αιώνα και αναφέρεται σε κάποιον «Γέρ' Αντώνη» από τις Καμάρες. Όποιος γνωρίζει περισσότερα στοιχεία, παρακαλούμε να μας τα στείλει. Εξυπακούεται ότι τα σατιρικά τραγούδια που δημοσιεύονται εδώ, υπηρετούν σκοπούς λαογραφικούς και ιστορικούς και καθόλου δεν πρέπει να θεωρηθούν προσβλητικά για τους ανθρώπους ή τα χωριά στα οποία αναφέρονται.

Ξένε, κι α μ-πας στα Καστρινά και δεις το γέρ' Αντώνη,

α μ-παίξει κι άλλη μπαλωτέ, ντρέτα να τη γ-ξαμώνει.

Ντρέτά 'ζαρε γ-και τσί 'παιζε, γιατί 'τονε ντανίσκα,

μα 'δά 'σφαλε γ-και δε γ-κεντά άνε ντου βάλου γ-κι ίσκα!

Ούλο ντο Κάστρο 'γύρεψε κι ούλο ντο Μαλεβίζι,

Τέμενος και Πυργιώτισσα, κι όμως δε μ-πουσουνίζει.

Ήρθε γ-και στ' Αμαριώτικα κι έκανε μ-πίου πίου

κι έκειά τον εβλοήσανε στσι τρεις του Νοεμβρίου.

Κι απής τον εβλοήσανε έκανε ντο γ-καμπόσο:

«Πολλά 'παθα, Λενάκι μου, ώστε να σ' ανταμώσω.»

περισσότερα...



Διαγωνισμός Μαντινάδας στον Αϊ Γιάννη

Ριζίτικα και μαντινάδες στον ¶γ. Ιωάννη Αμαρίου

Η Βραδιά Ριζίτικου Τραγουδιού, θεσμός πλέον, επαναλήφθηκε για τρίτη συνεχή χρονιά το βράδυ της περασμένης Δευτέρας 18 Αυγούστου στον ¶γιο Ιωάννη Χλιαρό (¶γιο Ιωάννη Αμαρίου), χωριό με μακρά παράδοση στο ριζίτικο τραγούδι, παράδοση που αναβιώνει τα τελευταία χρόνια με την πρωτοβουλία των πολιτιστικών συλλόγων των Αηγιαννιωτών του χωριού και της Αθήνας και υπό την αιγίδα του δήμου Κουρήτων.
Το ριζίτικο στον ¶η Γιάννη Αμαρίου, όπως και γενικότερα στο Αμάρι, λεγόταν τουλάχιστον από το 19ο αιώνα (τόσο φτάνουν οι μαρτυρίες μας) από συγκεκριμένους καλλίφωνους τραγουδιστές ως συνοδευτικό της μαντινάδας (που κυριαρχούσε στην τοπική παράδοση), κατείχε όμως ξεχωριστή θέση στο γλέντι και στην παρέα και έχαιρε ιδιαίτερου σεβασμού. Υπήρχε μάλιστα και ιδιαίτερος σκοπός τση τάβλας που συνηθιζόταν στο χωριό και δεν έχει καταγραφεί δισκογραφικά ακόμη.
Φέτος, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, αηγιαννιώτικη παρέα ερασιτεχνών μερακλήδων τραγουδιστών απέδωσε ριζίτικα τραγούδια, ενώ φετινός ομιλητής ήταν ο πρόεδρος του Συλλόγου Κρητών Στιχουργών "Μιχάλης Καυκαλάς" Γιώργης Λέκκας, από το γειτονικό Φουρφουρά Αμαρίου. Την παρέα των τραγουδιστών αποτελούσαν φέτος οι Αηγιαννιώτες Ευτύχιος Καλογεράκης, Γεράσιμος Ζωιδάκης, Αδάμης Παραδεισανός, Κωστής Παραδεισανός, Παντελής Παραδεισανός, Ρήγας Παραδεισανός και Σταύρος Φωτάκης.
Για πρώτη χρονιά συνδιοργανώθηκε τοπικός διαγωνισμός μαντινάδας με θέμα τον ¶η Γιάννη και αρκετές συμμετοχές. Την κριτική επιτροπή του διαγωνισμού αποτέλεσαν ο Γιώργης Λέκκας, ο θεολόγος Θεόδωρος Ρηγινιώτης, Αηγιαννιώτης από την πλευρά της γιαγιάς του και μέλος του Συλλόγου Κρητών Στιχουργών "Μ. Καυκαλάς", και η φιλόλογος Ελένη Αλεξαντωνάκη. Τα βραβεία και οι έπαινοι συνοδεύτηκαν από τα βιβλία "Τίβοτσι" και "Ο παραμυθάς με το νταούλι" του Θ. Ρηγινιώτη και "Με τη λαλιά τση Κρήτης" του Κωστή Λαγουδιανάκη (Ηράκλειο 2001 -ο Κ. Λαγουδιανάκης είναι δάσκαλος και μέλος του Συλλόγου Κρητών Στιχουργών "Μ. Καυκαλάς", το δε συγκεκριμένο βιβλίο του είναι μια ευσύνοπτη -70 σελίδων- συλλογή προσεκτικά επιλεγμένων δικών του μαντινάδων με πλούσια λαογραφικά και γλωσσικά σχόλια).


Το πρώτο βραβείο έλαβε ο Παντελής Παραδεισανός για τις μαντινάδες του:

Αλάργο σου, ¶η Γιάννη μου, χτικιώ και μαραζώνω,
σα μ-ποταμίδα στο κλουβί κλαίω και δε μερώνω.

Βγάνει ¶η Γιάννης παστρικούς κι αμάλαγους αθρώπους,
πραγιούς, γλεντζέδες, γνωστικούς, με τσ' αρχοδιάς τσι τρόπους.

Αέρα και κρυγιό νερό από τον ¶η Γιάννη
έχω στσι πόνους γιατρικό και στσι πληγές βοτάνι.

Πλούτη και κάλλη έπαδά κιανείς να μη γυρεύγει,
μα η πρεπιά κι η γι-αθρωπιά σάικα περισεύγει.

Κρυφό καμάρι τό 'χω 'γώ πού 'μ' απ' τον ¶η Γιάννη,
μικιό χωριό, μά 'χει αθρωπιά απού δοικά και φτάνει!

(ποταμίδα = αηδόνι - σάικα = ασφαλώς - δοικά = αρκεί, επαρκεί, "δοικά και φτάνει", στερεότυπη έκφραση)

Το δεύτερο βραβείο έλαβε η Ελένη Πλαγιωτάκη Σαατσάκη (Αηγιαννιώτισσα νύφη, σύζυγος του Αηγιαννιώτη Απολλόδωρου Σαατσάκη) για τις μαντινάδες της:

Ο Ψηλορείτης σκέπαστρο με ξόμπλι ντου στη ρίζα
τον ¶η Γιάννη σγουραφιά κι η Αμπαδιά κορνίζα.

Ευλογημένο τρεις φορές το χώμα τ' ¶η Γιάννη,
απού γεννά μπροστάρηδες σα ντο μ-Παπαδογιάννη.

Στο γ-Κυμινάρη, στο Λεπρέ και στη γ-Κορφήν απάνω
ο λοϊσμός μου θα πετά ίσαμε να ποθάνω.

Στον ¶η Γιάννη δώκασιν οι Μάρτυρες τη χάρη
αντιλαψίδες να σκορπά και πέρα 'πού τ' Αμάρι.

Στον ¶η Γιάννη σήμερο χτυπά η καρδιά τση Κρήτης
και φραίνεται ριζίτικα κι ο γέρο Ψηλορείτης.

Να διευκρινίσουμε ότι ο αναφερόμενος Παπαδογιάννης ήταν στρατηγός της Εθνικής Αντίστασης και υπουργός, ενώ οι Μάρτυρες είναι οι γνωστοί μας Μελαμπιανοί άγιοι Τέσσερις Μάρτυρες, στους οποίους είναι αφιερωμένος ο κεντρικός ναός του χωριού (ο ένας από τους Τέσσερις Μάρτυρες είχε συγγενείς στον ¶η Γιάννη). Η κεντρική εικόνα του ναού έχει χρονολογία 1901.
Το τρίτο βραβείο έλαβε ο Σταύρος Φωτάκης για τις μαντινάδες του:

Μοσκοβολούνε τα δεντρά κι αέρας τ' ¶η Γιάννη
κι η μυρωδιές 'πληθιάνανε κι ο τόπος δε τζι βάνει.

Αηγιαννιώτικο κρασί κι από παλιά κουρμούλα
ήπια κι αναστορήθηκα για το σεβντά μας ούλα.

Ακριβοθώρητη Κορφή, στολίδι τ' ¶η Γιάννη,
στην Αμπαδιά το μπόι σου άλλη κιαμιά δε φτάνει.

Χαρώ την ομορφάδα σου, είντα ψυμιθευτή 'ναι!
Πως είν' αηγιαννιώτικη κι από γενιά μπελλί 'ναι.

Αηγιαννιωτοπούλα μου, χαρύνω σε - χαρώ σε,
σε κάθε μου μετάπνισμα κάθε βραδιά θωρώ σε.

(αναστορήθηκα = θυμήθηκα - Αμπαδιά = το νότιο τμήμα της επαρχίας Αμαρίου - μπελλί = φανερό)

Πρώτο έπαινο έλαβε η Μαρικλέν Ζαχαριουδάκη, για τη μαντινάδα της:

Να καμαρώνεις, Ρέθεμνος, πού 'χεις τον ¶η Γιάννη,
ίσαμε δώδεκα χωριά αμοναχός του κάνει.

Δεύτερο έπαινο έλαβε ο Κωστής Παραδεισανός, για τη μαντινάδα του:

Αηγιαννιώτικε μπαξέ, τση λεβεδιάς λουλούδι,
ρούκουνα τση παράδοσης και τση ζωής τραγούδι.

(ρούκουνας = ακρογωνιαίος λίθος, αλλιώς "καντονάδα")

Τρίτο έπαινο έλαβε ο Σταύρος Ζαχαριουδάκης, για τη μαντινάδα του:

Να υπερηφανεύγεσαι, κορφή του ¶η Γιάννη,
απού το Μπρίλλο ανάθρεψες και τον Παπαδογιάννη.

(Μπρίλλος = ο στρατηγός Μπριλλάκης)

Τέταρτο έπαινο έλαβε ο Λευτέρης Παραδεισανός, για τη μαντινάδα του:

Έχω μεγάλο τάσσιμο στον ¶η Γιάννη τάξει,
γ-ή να μονιάσει το χωριό γ-ή να το σοχαλάσει.

Από τις υπόλοιπες συμμετοχές η κριτική επιτροπή ξεχώρισε τιμητικά τις εξής μαντινάδες:
Της τοπικής λαϊκής ποιήτριας Ερωφίλης Μπαγιαρτάκη:

Μου δίδει αέρας του φτερά, σταυραετό με κάνει,
εγώ δεν κάνω σ' άλλη γης, μόνο στον ¶η Γιάννη.

Του Γεράσιμου Ζωιδάκη:

Εις τσι ξενιτεμένους μας από τον ¶η Γιάννη
χώμα θα πέψω χωριανό να καίνε αντίς λιβάνι.

Του Γιάννη Καλογεράκη (προέδρου του Συλλόγου Αμαριωτών Ρεθύμνου):

Ο Σύλλογος Αμαριωτών τιμά τον ¶η Γιάννη,
γιατί 'ναι ο κόσμος φρόνιμος και την πρεπιά ντου κάνει.

Και του Αδάμη Παραδεισανού:

Κάνει δεν κάνει, ταχτικά, παντίδει δεν παντίδει,
στου ¶η Γιάννη τσι πλαγιές η σκέψη μου ξεδίδει.

Η εκδήλωση συγκαταλέγεται στις καλύτερες τοπικές εκδηλώσεις του νομού Ρεθύμνης (διοργανωμένες, δηλαδή, από τους ίδιους τους κατοίκους των χωριών και όχι από τον αρμόδιο δήμο ή από φιλοξενούμενα σχήματα) και οι προοπτικές της είναι θαυμάσιες για συνέχιση και διεύρυνση ακόμη. Οι διοργανωτές έλαβαν βροχή συγχαρητηρίων και έδωσαν την υπόσχεση να συνεχίσουν.

Επιμέλεια : Θοδωρής Ρηγινιώτης

περισσότερα...

Προηγούμενη σελίδα  Αρχή σελίδας

 
Σάββατο, 1. Νοεμβρίου 2014
 


Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno

GOODnet.gr- Η πύλη του Ρεθύμνου στο ίντερνετ. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, φωτογραφίες Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη.

 
© 2010 Σύλλογος Αμαριωτών Ρεθύμνου | e-mail: info@amariotes.gr
Διεύθυνση Αλληλογραφίας: ΤΘ 273 ΤΚ 74100 Ρεθυμνο

Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno
powered by HOTSoft.gr
ίντερνετ, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες