ΑΜΑΡΙΩΤΕΣ
  



 
Αποθαμένοι και φανταρά
Θρύλοι των Αγίων Αποστόλων και της Αγίας Φωτεινής


Του Μανόλη Ελ. Σκαρσουλή

Επιμέλεια - Γλωσσάρι : Κλεονίκη Γαζοράκη

Ποιος στ' αλήθεια δεν ένοιωσε την τρίχα του να στέκεται ορθή και την καρδιά του να κατακτυπάει σαν του λαγού, όταν τον έφερνε ο δρόμος του από τσι τόπους που εφαντάσανε και δεν μπορούσε να κάνει αντικουλουρίδα και να τους αποφύγει; Εγώ τρέμω ακόμα και με την σκέψη μόνο, να περάσω νύχτα από τον Άγιο Σπυρίδωνα.
-Παναγιά βοήθα μου να μη με αρπάξουν τα φανταρά!
Σήμερα μας φαίνεται πολύ μακρινό και το διασκεδάζουμε, αλλά σαν κοπέλια κοβότανε τα πόδια μας από τον φόβο, να πάμε πιο πέρα από την Γρε Βρύση. Σαν να ήτανε σηκωμένοι ούλοι οι αποθαμένοι και μας ανιμένανε. Τις πρώτες μέρες μετά την κηδεία κάποιου χωριανού, δεν τολμούσε κανένα κοπέλι να ξεμυτίσει όξω την νύχτα. Αν το αποτολμούσε δεν ήταν καθόλου παράξενο να συναντήσει τον αποθαμένο, ορθό με τα λαζάρια, στην πρώτη γωνιά που θα έστριβε. "Ωωωω.την Φουνταρίναινα!" Έτσι και το άκουγα, ετρύπωνα στην μέσα μπάντα του σπιτιού, ή έβανα την κεφαλή μου κάτω από το μαξιλάρι. Την είχαν λείψανο στου Πολύδωρου, στην Μυλολέ, και της είχαν βάλει μπαμπάκι στο στόμα και στην μύτη, το πηγούνι ήταν δεμένο με μια άσπρη κορδέλα στην κεφαλή. Εσίμωσα και την είδα και κι όπου φύγει φύγει. Για πολύ καιρό με κυνηγούσε η εικόνα αυτή την νύχτα. Που να τολμήσω να βγω έξω για να φέρω ξύλα απού το κατάλυμα. Ήμουνα σίγουρος ότι θα μου έφραζε τον δρόμο, μια που το σπίτι μας ξακρίζει προς την Γρε Βρύση και δεν τους απαντά κανένα άλλο σπίτι, αν κατωστρατίσουν για την εκκλησά.
Το σπίτι μας ήταν πολύ εύκολο για να το επισκεφτεί ο κάθε αποθαμένος, αφού από εκεί τον περνούσαν στην τελευταία του δρομαρέ για τον Αη Νικόλα. Όσο και να κλείναμε τα πορτοπαράθυρα, πάντα υπήρχε ο φόβος να τρυπώξει απού την καμινάδα ή τους ανηφοράδες. Η φαντασία μου οργίαζε στο σκοτάδι, μέχρι να βρω καμιά φέξη και καλού-κακού, έπρεπε να κρατώ και τον σκόντρο στην χέρα μου. Ο κάτης μου 'παιζε πολλές φορές άσκημο παιγνίδι, όταν έκανε γιούργια για να πορίσει όξω και μπερδευότανε στα πόδια μου.
Η νυχτερινή επίσκεψη στον Αη Νικόλα ισοδυναμούσε με πράξη ανδραγαθίας σε καιρό πολέμου. Όποιος επήγαινε και έπαιρνε την κάσα μέσα από την εκκλησά, όταν τύχαινε να αποθάνει κιανείς την νύχτα, ήταν άξιος για το μεγαλύτερο παράσημο. Το σιδεροπόρτι ήταν το μεγαλύτερο εμπόδιο. Με το που στρίγκλιζε όταν το άνοιγες, μπορούσε να σηκώσει ούλους του αποθαμένους. Η πόρτα της εκκλησάς, ήταν η δεύτερη δοκιμασία. Ήθελε γερά νεύρα να την ανοίξεις και να βρεθείς φάτσα με φάτσα με τα καντήλια και τους αγίους. Η κάσα ήταν ακουμπισμένη μόλις εμπαίναμε δεξιά. Το φευγιό ήταν πιο εύκολο, αν έβρισκες ανοιχτή την πόρτα και δεν την είχε κλείσει κιανείς από τους αγουροξυπνημένους.
Νεκροταφείο, Αη Γιάννης, Αη Σπυρίδωνας, Ρημοκκλησές στ' Αναβολέματα, Γυροχάρακα, Αγία Φωτεινή, Βρυσιδάκι στου Ψαχνού, είχαν τα πρωτεία του φόβου μαζί με τις σκιερές ποταμίδες και τις φλέβες στα κλαδερά. Με το που σίμωνες να πιεις νερό καραδοκούσαν τα στοιχειά να σου πιουν το αίμα. Οι δροσοποτάδες ήτανε το σπίτι τους. Όσο πιο ανήλιαγος και κρουφτερός ήταν ένας τόπος, τόσο πιο επικίνδυνος γινότανε. Στα ψηλώματα και στις σπανάδες δεν διέτρεχες κανένα κίνδυνο.
Ό γάιδαρος, ο σκύλος μα και η κατσούνα, γινόντουσαν οι πιο πολύτιμοι σύντροφοι όταν τύχαινε να βραδιαστείς στην εξοχή. Δυο τρεις φορές που με φαντάξανε παράξενες σκιανιάδες στο φεγγαρόφωτο και τα σιγανομουρμουρητά των φύλλων, έσφιγγα την κατσούνα στα χέρια μου και εγούγια του που θα τολμούσε να με πλησιάσει.
Καρύδι τόνε θέλει αυτός που θα περνούσε την νύχτα του φαντασότοπους. Από την Μουρνέ σκεφτόμουνα πως θα περάσω τα Φτερολάκκουδα που είχαν σκοτώσει οι Γερμανοί τους δυο Φουρφουριανούς και πια κάτω στην Χαρουπέ στα Γυροχάρακα που είχαν σκοτώσει τον Γαβαλά. Έφερνα στο νου μου τους ηρωικούς προγόνους μας, λοξοδρομούσα όσο μπορούσα την σκέψη μου και καλά κακά, περνούσα το πρώτο εμπόδιο, χωρίς να με εμποδίσουν οι Φουρφουριανοί, εκεί όμως που με εγκατέλειπε τελείως το θάρρος μου ήταν στην Χαρουπέ. Έβλεπα μπροστά στα μάτια μου τον Γαβαλά, άθαφτο 5-6 μέρες να τον σέρνουν με τις κατσούνες για να τον θάψουν, στον λάκκο που είχαν ανοίξει, και με έπιανε κρυγιός ιδρώτας. Σε ένα λεπτό έφτανα στον αμαξωτό από το Ρικομούρι. Οι αρβύλες μου έβγαναν σπίθες στο μισοσκόταδο και πάντα είχα τον φόβο να μη με βουτήξει κιαμιά χέρα από τον ατζίποδα. Μόλις περνούσα την καμάρα και έπιανα το πανωστράτι στσι Λινές ηρεμούσα, μια και έμπαινα στην ζώνη προστασίας του Βενιού. Όποιος και να με ζύγωνε θα γυρνούσε οπίσω πριχού φέξει.
Τον ίδιο φόβο και μεγαλύτερο εδοκίμαζα και στσι Ρημοκκλησές, όταν πήγαινα στ' Ανασουβάρι μια ώρα νύχτα να αμολάρω την στέρνα πριν από τον Χαρτογιώργη. Στην πρώτη εκκλησά απέναντι έχασκε ένα μνήμα και φαινόντουσαν τα κόκαλα των αποθαμένων, ενώ ίδια στην αριστερή γωνία της, ήταν ανοιχτό το μνήμα που είχαν θάψει λεει ένα δεσπότη. Εδώ τα πράγματα δεν ήταν καθόλου αστεία. Αν δεν επρόβαιρνε κιαμιά χέρα από το μνήμα, δεν εγλύτωνες την ψαλμωδία του Δεσπότη. Μάννα μου κρυγιότι, όπως έλεγε ο Γουμενοβασίλης.
Έπαιρνα σβούρμα από τον αμμούδαρο και περνούσα σαν τον αέρα, κλείνοντας μάτια και αυτιά. Στο Βρυσιδάκι κάτω από τη σκέπη της Παναγίας ηρεμούσα.
Και ξεκινάμε τώρα από το χωριό, μεσάνυχτα να πάμε στην αγία Φωτεινή, την ώρα που κοιμούνται οι χωριανοί και δεν ακούγεται απαταχλή. Εδώ σε θέλω να δεις πόσα απίδια βάνει ο σάκος κα όχι να μας κοκορεύεσαι πως νυχτοπερπατείς στ' αόρια. Αμαξωτός είναι. Τι φοβάσαι; Μέχρι το σκολειό κανένα πρόβλημα, τα σπίθια είναι κοντά και φαίνεται και κιαμιά φέξη για συντροφιά. Με το που γυρίσεις την στροφή και αποκωλέψει το χωριό πρέπει να τον έχεις τετρακόσια. Τα πράγματα δεν είναι καθόλου αστεία, αν θυμηθείς πως όλοι οι Αγιοφωτεινιώτες έχουνε να πούνε πολλά για την συνέχεια του δρόμου. Οι πιο πολλοί έχουνε έρθει φάτσα με φάτσα τουλάχιστον τρεις φορές με όλων των ειδών τα φανταρά, που κατεβαίνουν κάθε βράδυ στον αμαξωτό απού του Τσίγκα μέχρι του Ψαχνού για να βολτάρουν. Στένουν χορό στη μέση του δρόμου και προσκαλούν τους περαστικούς να τους φιλέψουν με τα κερέζια τους. Αλίμονο σ' αυτόν που τα δοκιμάσει. Χάνει την εμιλιά του και σιγά σιγά τον νου του. Είναι γνωστή η φράση που λένε, ότι αυτός είναι Νεραϊδοπαρμένος. Μια φορά εμπηχτήκανε του Μάκη και θα' χε κακά ξεμπερδέματα αν δεν επρόφτανε να κάνει τον σταυρό του και ένα κύκλο εκειά που στέκε. Εγυρίζανε γύρω γύρω σαν τσι λυσσασμένες, με πύρινα μάτια, βγάζοντας φωτιές από το στόμα. Δεν τολμούσαν όμως να περάσουνε την γραμμή. Ο Μάκης είχε μπει κάτω από την προστασία των αγίων, μια που ο ίδιος ήτανε άγιος άνθρωπος. Τελικά τον άφησαν ήσυχο όταν άρχισε να τριμυχάται ο γάιδαρος του Μήτσου, για να τον φαντάξει και αυτός άλλη βραδιά, όταν τον πέρασε για στοιχειό.
Εύκολα εξηγείται γιατί εξάπτεται η φαντασία όταν βρεθείς ολομόναχος και ανυπεράσπιστος στο πυκνό σκοτάδι και στο φεγγαρόφωτο, όπου οι σκιανιάδες, τα δέντρά, τα χαράκια παίρνουν ιδιόμορφα δαιμονικά σχήματα, που άμα τα παρατηρήσεις καλά, τα βλέπεις να κουνιούνται και να χορεύουν σαν τα αερικά.
Σπαθαρικά - Αγιος Σπυρίδωνας - Φαράγγι Απάνω Στέρνας. Ιδανικός τόπος με πλατανόφυτα ρυάκια και νεραϊδοπεράσματα να συναντήσεις τα πεθυμά η ψυχή σου. Διαόλους, νεράιδες, τελώνια, καταχανάδες, όλων των ειδών και αποχρώσεων.
Στον Άγιο Σπυρίδωνα πρέπει να σταθώ λιγάκι, όχι βέβαια νύχτα, αλλά μέρα μεσημέρι. Εδώ την πρωτοκαθεδρία την έχουν τα διαολάκια, όπως και στον Αη Γιάννη. Διαολάκια γινόντουσαν τα αβάφτιστα παιδιά που τα θάβανε στον περίβολο της εκκλησάς, χωρίς να τα διαβάσουν. Κάθε βράδυ ενιαουρίζανε και αποζητούσανε το γάλα τση μάνας τους. Σε δύο τρεις μήνες δυναμώνανε και εβγαίνανε όξω από τους λάκκους τους, πιάνοντας τσι τροχάλους και τα κλαδερά και εφοβέριζαν τσι περαστικούς με τα γαμψά νύχια τους. Αυτά τα εξουσίαζε ο Σατανάς και μπορούσανε να πιούνε το αίμα στο πι και φι, όποιου παρασέρνανε στην μέσα μπάντα του φαραγγιού.
Στα παλιά χρόνια λένε ότι επισκεφτότανε συχνά το χωριό και πολλοί χωριανοί τα ζύγωναν από τους μαγατζέδες και τους φράχτες. Όταν είδαν και απόειδαν τα ξορκίσανε με διαβαστικό και έτσι δεν ξανασίμωσαν πιο πέρα από το αλώνι του Πέτρου.
Αν τα καταφέρουμε να περάσουμε το ρυάκι στου Ψαχνού που θέλει και τον μεγαλύτερο ζόρε, να μην μας δώσουν την αμπωστέ από την καμάρα, την έχομε γλυτωμένη. Αρκεί να μη το πάρομε πάνω μας και αντροκαλέσομε τα στοιχειά, πως δεν τα φοβούμαστε, όπως την πάτησε ένας Αγιοφωτεινίωτης. Μόλις τα αντροκάλεσε έφαγε την χουρχουδέ στην τρούλα τρούλα τση κεφαλής του.
Τα βάσανα σου όμως δεν τελειώνουν, αν θες να συνεχίσεις από την Αγία Φωτεινή προς τον Γέρο Δρυ. Εδώ δεν έχεις να κάνεις με αερικά αλλά με θεϊκά πράματα. Η Αγία Φωθιά μπορεί ανά πάσα στιγμή να παρουσιαστεί μπροστά σου και να σε τσουρουφλίσει. Κάνει τον κύκλο από την Αγία Φωτεινή, στο Γέρο Δρυ, ανεβαίνει στο Τυριστό και από την Αγία Θεοτόκο κατεβαίνει ξανά στην Αγία Φωτεινή. Αυτή είναι η συνηθισμένη της διαδρομή χωρίς να αποκλείεται να την αλλάξει και να την βρεις μπροστά σου εκεί που δεν την περιμένεις και να βρεθείς από το ζόρε σου στον Ποτηρόδρυ. Για την φέξη της δεν συμβαίνουν όλες οι μαρτυρίες. Άλλοι λένε πως μοιάζει του λύχνου ή του φαναριού και άλλοι πως είναι μπλαβιδερή. Ότι και να' ναι όμως δεν την σταματά κανένα εμπόδιο. Ανεβοκατεβαίνει τσι γύρους, πηδά τσι φράχτες και δεν είναι λίγες οι φορές που από το κεφάλι της Αγίας Θεοτόκου βρίχνεται απέναντι στο Χριστό.
Εγώ πάντως σαν κοπέλι παρόλο που δεν την είχα δει, την φοβόμουνα. Πιο πολύ πήγαινε ο νους μου ότι ήτανε απομεινάρι της αρχαίας πολιτείας και την συνδύαζα με την ιστορία που μου έλεγε η θειά μου η Βασιλική η Θεοφάναινα, ότι υπάρχει λεει ένας σκοπός που φυλάει τον Θησαυρό της Συβρίτου και που κρύβεται κάπου στην Κεφάλα.
Από τότε που κατοικήθηκε η Αγία Φωτεινή μέσα στην δεκαετία του '50, η Αγία Φωθιά εξαφανίστηκε. Τελευταία φορά, από ότι λέγεται, την είδε η Αλεξάνδρα του Παντερμαντώνη, όταν άνοιξε το παράθυρο για να φύγει ο καπνός και είδε λουσμένη την εκκλησά με ένα αχνό φως σαν την πάχνη.
Η μαρτυρία αυτή με προβληματίζει και εμένα, γιατί δεν μπορώ να δώσω καμιά εξήγηση σ' αυτό το φαινόμενο. Προτιμώ όμως να το αφήσω έτσι, να περιπλανιέται στην μνήμη μας και να μας ξαναγυρίζει στα παιδικά μας χρόνια, που πιστεύαμε και ζούσαμε τους θρύλους του χωριού μας.


Φανταρό: κακό πνεύμα, δαίμονας, στοιχειό, αντικουλουρίδα: κυκλική διαδρομή, ανιμένω: περιμένω, λαζάρια: εντάφια, σάβανα., ανηφοράς: καπνοδόχος που προεξέχει από τη στέγη και βλέπει προς τον ουρανό, γιούργια: έφοδο, επίθεση, δροσοποτάδες: δροσερό μέρος, κατσούνα: μπαστούνι, Καρύδι τόνε θέλει: το λεει η καρδιά του, τολμάει, σβούρμα: φόρα, αόρι: το όρος, αποκωλώνω: απομακρυνόμενος εξαφανίζομαι, τελώνι: το παιδί που πέθαινε αβάπτιστο, δαιμόνιο, κακό πνεύμα, μαγατζές: αποθήκη τροφίμων, κελάρι, αμπωστέ: σπρώξιμο, χουρχουδέ: χτύπημα με τη μαγκούρα

 

Προηγούμενη σελίδα  Αρχή σελίδας

 
Τετάρτη, 23. Αυγούστου 2017
 


Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno

GOODnet.gr- Η πύλη του Ρεθύμνου στο ίντερνετ. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, φωτογραφίες Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη.

 
© 2010 Σύλλογος Αμαριωτών Ρεθύμνου | e-mail: info@amariotes.gr
Διεύθυνση Αλληλογραφίας: ΤΘ 273 ΤΚ 74100 Ρεθυμνο

Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno
powered by HOTSoft.gr
ίντερνετ, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες