ΑΜΑΡΙΩΤΕΣ
  



 
Απόσπασμα Έκθεσης (1945) Νίκου Καζαντζάκη
Επιμέλεια: Γιώργος Μπαγουράκης


ΓΙΑ ΤΙΣ ΩΜΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ (ΧΩΡΙΑ ΚΕΝΤΡΟΥΣ)

Την 22/8 ηκολούθησεν η φοβερά τραγωδία των 7 χωριών του Αμαρίου ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ, ΓΟΥΡΓΟΥΘΟΙ, ΚΑΡΔΑΚΙ, ΒΡΥΣΕΣ, ΑΝΩ ΜΕΡΟΣ, ΣΜΙΛΕΣ, ΔΡΥΓΙΕΣ, ως και του νοτιότερον κείμενου ΚΡΥΑ ΒΡΥΣΗ.

Την πρωίαν της ημέρας αυτής τα χωριά του Αμαρίου ευρέθησαν κυκλωμένα υπό των Γερμανικών αποσπασμάτων, ενώ οι άνδρες όλοι ανυποψίαστοι εκοιμώντο εντός των οικιών των. Εισελθόντες εις τον ΓΕΡΑΚΑΡΗ οι Γερμανοί συνεκέντρωσαν όλους τους κατοίκους εις την οικίαν του Ν. Τζωρτζάκη. Δύο νέοι, ο Εμμ. Κ. Γιαννακουδάκης και ο Ευστρ. Εμμ. Στρατιδάκης, επιχειρήσαντες να δραπετεύσουν , εφονεύθησαν επί τόπου προ των άλλων συγχωριανών των. Επειδή αι γυναίκες εθρήνουν, οι Γερμανοί έστρεψαν εναντίον των τα πολυβόλα και τας διέταξαν να σιωπήσουν επί ποινή αμέσου τυφεκισμού. Κατόπιν ανεκοίνωσαν ότι το χωρίον, όπως και τα γειτονικά, θα τιμωρηθεί, διότι κατά τη διέλευσιν εκείθεν του ανταρτικού αποσπάσματος του απαγάγοντος τον αιχμαλωτισθέντα στρατηγόν Κράιπε, δεν έσπευσαν να ειδοποιήσουν σχετικώς τα γερμανικάς αρχάς. Έπειτα διέταξαν τα γυναικόπαιδα να πάρουν ό,τι ηδύναντο μεθ εαυτών, διότι θα έκαμνον ένα ταξίδι 40 χιλιομέτρων. Επετράπη εις κάθε οικογένεια να συμπαραλάβη και εν κατοικίδιον ζώον. Το τέχνασμα των Γερμανών ήτο να προτρέπουν τας γυναίκας να εξαγάγουν τα πολυτιμότερα πράγματά των, και να τα συγκεντρώσουν εις ωρισμένα μέρη, δήθεν δια να σωθούν εκ της καταστροφής, πραγματικώς όμως δια να ευκολυνθή η σύλησίς των. Επανελήφθη και εδώ, όπως και εις τους Γουργούθους και το 'Ανω Μέρος. Ακολούθως αφού εξήλεγξαν την ταυτότητα των ανδρών, τους ηνάγκασαν να καθήσουν σταυροπόδι επί κατηφορικού εδάφους με τα νώτα προς την κατωφέρειαν μόνον και μόνον δια να τους βασανίσουν. Τέλος, αφού εξεχώρισαν τους γέροντας, υποχρεωθέντας να ακολουθήσουν τας γυναίκας, εκράτησαν 36 άνδρας προς εκτέλεσιν, τους δε λοιπούς, 75 περίπου μετά 50 παρθένων, ωδήγησαν εις το Ρέθυμνον όπου τους εφυλάκισαν επί τρεις περίπου εβδομάδας.


Ο Νίκος Καζαντζάκης καταγράφει τις τεράστιες απώλειες του ολοκαυτώματος των χωριών του Κέδρους

Μετά την απομάκρυνσιν του αμάχου πληθυσμού, διασκορπισθέντος εις διάφορα χωρία, ήρχισεν η εκτέλεσις των 36, αγομένων ανά δύο εντός οικίας. Το πολυβόλον είχε στηθεί προ της εξωτερικής θύρας του εμπροσθίου δωματίου, ενώ οι μελλοθάνατοι ετοποθετούντο εις το όπισθεν μέρος αυτού, προ θύρας αγούσης εις δεύτερον δωμάτιο. Μεθ εκάστην εκτέλεσιν οι νεκροί εσύροντο και ερρίπτοντο εις το όπισθεν δωμάτιο δια να επακολουθήση νέον ζεύγος. Μετά τον φόνον των 36, έρριψαν βενζίνην και έκαυσαν την οικίαν μετά των πτωμάτων. Επηκολούθησε γενική λεηλασία. Επί 8 ημέρας 13 αυτοκίνητα μετέφερον την λείαν, ενδύματα, κλινοσκεπάσματα, κεραμίδια, ζώα κτλ. Μετά την λεηλασίαν εκάστη οικία εκαίετο και ανετινάσσετο δια δυναμίτιδος. Το σχολείον ανετινάχθη επίσης εκ θεμελίων, ομοίως αι 4 εκκλησίαι του χωριού και αι 4 κρήναι. Εκ των 177 οικιών του Γερακάρη δεν απέμεινε ούτε μία ορθή. Της εκκλησίας της Παναγίας τα ερείπια οι Γερμανοί εφρόντισαν να τα μεταβάλουν εις κοπρώνα.


Οι Γερακαριανοί πάνω στα ερείπια των γκρεμισμένων σπιτιών τους

Παραλλήλως εφονεύοντο και όσοι ευρίσκοντο καθοδόν και εις τους αγρούς. Εν συνόλω το χωρίον αριθμεί 53 τυφεκισθέντας, συμπεριλαμβανομένων και των εις Γουργούθους εκτελεσθέντων, συνοικισμόν ανήκοντα εις την κοινότητα του Γερακάρη, ως και των εις Καρδάκι προς συμπλήρωσιν του ορισθέντος αριθμού θυμάτων.

Εις τους εκτελεσθέντας συγκαταλέγονται και 2 γυναίκες. Η 60ντούτις Ευαγγ. Γιαννακουδάκη, μήτηρ του ετέρου των δύο πρώτων τυφεκισθέντων νέων (ίδε ανωτ.), τυφλή και κωφή, εκτελεσθείσα εντός της οικίας της, διότι μη ακούσασα την διαταγήν δεν είχεν εξέλθει μετά των άλλων κατοίκων. Και η Χαρ. Ι. Ταταράκη, άνω των 90 ετών, μη δυνάμενη να μετακινηθεί, επίσης εντός της οικίας της. Εφονεύθη και ο 80ντούτης Στ. Κοκονάς εντός της οικίας του και ο ανάπηρος του 1922 Ευαγγ. Ι. Μανιουδάκης εντός του καταστήματός του. Το μέγεθος της συμφοράς της πλήξασης το χωρίον θα καταλάβη κανείς οπωσδήποτε ακούων εν μόνον χαρακτηριστικόν παράδειγμα αφανισμού οικογενείας. Η Ελένη Αστρινού Αγγελάκη πενθεί φονευθέντας τον σύζυγόν της, δύο τέκνα, δύο αδελφούς, πέντε πρώτους ανεψιούς, τέσσαρας πρώτους εξαδέλφους και επτά δευτέρους ανεψιούς.

Ακριβώς κατά τον ίδιον τρόπον έγινε η εκτέλεσις και καταστροφή και εις τα υπόλοιπα χωρία του Αμαρίου. Αναφέρομεν ταύτα κατά σειράν με τον αριθμόν των εκτελεσθέντων και των καταστραφεισών οικιών εκάστου, επιφέροντες όσας χαρακτηριστικάς λεπτομερείας κατωρθώσαμεν να συγκεντρώσωμεν:

ΓΟΥΡΓΟΥΘΟΙ

Εξετελέσθησαν 4, εξ ων οι δύο ξενοχωριανοί, εις το Καρδάκι προς συμπλήρωσιν του αριθμού των εκεί ορισθέντων. Οικίαι 17, καταστραφείσαι όλαι. Η εκκλησία εσώθη εκ συμπτώσεως.

ΚΑΡΔΑΚΙ

Ο συνοικισμός αυτός αποτελούμενος από 13 οικίας ηρίθμει 9 μόνον άνδρας, εξ ων επρόφθασαν και εδραπέτευσαν 3. Οι Γερμανοί όμως είχον ορίσει 20 να εκτελέσουν εντός αυτού. Δια τούτο εις τους 6 συλληφθέντας Καρδακιανούς προσετέθησαν 14 εκ των πέριξ χωρίων Γερακάρης, Γουργούθοι και Βρύσες, οίτινες και εξετελέσθησαν καθον τρόπον και οι του Γερακάρη. Ολαι αι οικίαι κατεστράφησαν και μόνον η εκκλησία εσώθη, διότι έκειτο κάπως απόμερα και διέφυγεν της προσοχής των Γερμανών.

ΒΡΥΣΕΣ

Το χωρίον εκυκλώθη και αυτό από βαθείας πρωίας. Οι Γερμανοί εισελθόντες διέταξαν γενικήν συγκέντρωσιν των κατοίκων. Εκ των νεωτέρων ανδρών εξετελέσθησαν 30, 8 δε ακόμη απεστάλησαν εις το Καρδάκι προς συμπλήρωσιν, μεταξύ των οποίων ο ιερεύς του χωρίου Συμεών Βερτουλάκης. Οι λοιποί εφυλακίσθησαν εις το Ρέθυμνο. Τα γυναικόπαιδα και οι γέροντες, δερόμενοι και προπηλακιζόμενοι, ωδηγήθησαν εις το χ. Μέρωνας, οπόθεν διεσκορπίσθησαν εις άλλα γειτονικά χωρία. Η λεηλασία των Βρυσών διήρκεσεν 8 ημέρας. Μετά ταύτα κατεστράφησαν αι οικίαι των, 77 εν όλω.

ΑΝΩ ΜΕΡΟΣ

Από τυχαίον πυροβολισμόν γερμανού στρατιώτου κατά την κύκλωσιν, προιδεασθέντες τινές κατώρθωσαν να διαφύγουν. Οι υπόλοιποι κάτοικοι, βιαίως υπό την απειλήν των περιστρόφων ανεγερθέντες εκ της κλίνης των, ωδηγήθησαν, χωρίς να τους επιτραπή να ενδυθούν, εις το σχολείον. Καθοδόν οι Γερμανοί εφόνευον όλα τα ζώα που συνήντων, αγελάδας, σκύλους, χοίρους, κτλ. Εξετέλεσαν 30 άνδρας ομαδικώς, άλλους δε 8 γέροντας και γραίας, μη δυνηθέντας ν’ αποχωρήσουν μετά του άλλου αμάχου πληθυσμού, μ.α. την Εργινούσαν Μαθιουδάκη 103 ετών, τον Γ. Λεμονάκη 86 ετ., την σύζυγόν του Ευαγγελίαν 80 ετ., την Αμαλίαν Παπουτσάκη 75 ετ., και τον Εμμ. Κατσαντώνην 75 ετ., του οποίου οι δύο υιοί Γεώργιος και Στυλιανός και ο επί θυγατρί γαμβρός Διον. Χανδράκης εξετελέσθησαν συγχρόνως, ο δε τρίτος υιός Αντώνιος είχε φονευθή υπό των αλεξιπτωτιστών το 1941. Καταστραφείσαι οικιαί 172 (ολική καταστροφή). Η εκκλησία του χωρίου ουχί μόνον κατεστράφη αλλά και εβεβηλώθη μεταβληθείσα εις τόπον σφαγής ζώων, απορριφθέντων εκεί των εντοσθίων και των κεφαλών χοίρων, προβάτων κτλ. Η εικών της Παναγίας εις ην ήτο αφιερωμένος ο ναός, ευρέθη απογυμνωμένη από τα χρυσά αφιερώματά της και αποπατημένη.

ΣΜΙΛΕΣ

Ο συνοικισμός εξ 11 κατοικιών, καταστραφεισών. Εξετελέσθησαν 3 άνδρες, εξ ων ο εις , ο Ιω. Βαρούχας, ήτο πατήρ 7 τέκνων.

ΔΡΥΓΙΕΣ

Καταστραφείσαι οικίαι 30 (ολική καταστροφή). Εκτελεσμένος κανείς, διότι οι κάτοικοι, ειδοποιηθέντες εγκαίρως περί των εις τα άλλα χωρία συμβαινόντων, εξεκένωσαν τελείως το χωρίον.

Ο επισκεπτόμενος σήμερον τα χωρία του Αμαρίου ευρίσκεται προ θεάματος από τα σπαρακτικώτερα. Τα άλλοτε ανθούντα χωρία έχουν μεταβληθή εις ερείπια, 500 οικογένειαι έχουν παραμείνει άστεγοι, δίχως ενδύματα, δίχως έπιπλα, δίχως σκεύη, δίχως τίποτε. Και έπειτα ο επισκέπτης οδηγείται προ μιας ερειπωμένης οικίας κάτω από τα χαλάσματα της οποίας ευρίσκονται ακόμη θαμμένοι οι ομαδικώς εκτελεσθέντες  36 εις τον Γερακάρην, 20 εις το Καρδάκι, 30 εις τις Βρύσες, 30 εις το 'Ανω Μέρος.

Επί των ερειπωμένων και ημικαύστων τοίχων εκάστης οικίας και επί των πέριξ λίθων διακρίνονται άφθονα ακόμη τα ίχνη του αίματος των μαρτύρων. Χαμηλά δε, εις το κέντρον της οικίας, υπό τας από την ανατίναξην συσσωρευθείσας πέτρας, τα γυμνά οστά των. Η γενική πέριξ καταστροφή και ερήμωσις συμπληρώνει την εικόνα της φρίκης.

Την ιδίαν μέραν, 22/8/44, και με την ιδίαν πρόφασιν της εκείθεν διελεύσεως του τον στρατηγόν Κράιπε απαγαγόντος ανταρτικού αποσπάσματος, κατεστράφει και η νοτιώτερον των χωρίων του Αμαρίου κείμενη

ΚΡΥΑ ΒΡΥΣΗ. Οι κάτοικοι, όταν μετά την αναχώρησιν των Γερμανών κατώρθωσαν να επιστρέψουν, ανεύρον κάτωθεν των ερειπίων ενός οικίσκου παρά τον ναόν του χωρίου κείμενου, οστά καμένα και σάρκας και ενδύματα. Φαίνεται ότι ο οικίσκος αυτός υπήρξεν ο τόπος του μαρτυρίου. Συγχρόνως αγνοείται η τύχη άλλων 5, οίτινες είχον κρυφθεί εντός των οικιών των, ελπίζοντες να διαλάθουν. Εις τους εκτελεσθέντας συγκαταριθμούνται οι 3 αδελφοί Εμμ., Ευάγγ. και Κωνστ. Πετρακάκης.

Η λεηλασία και η πυρπόλησις του χωρίου διήρκεσεν 8 ημέρας. Όσαι οικίαι ήσαν κατασκευασμέναι από μπετόν, ανετινάχθησαν δια δυναμίτιδος. Σύνολον οικιών καταστραφεισών 113.

Από το 4σέλιδο αφιέρωμα στο Ολοκαύτωμα των χωριών του Κέντρους, της εφημερίδας ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ της 22/8/1986.

Προηγούμενη σελίδα  Αρχή σελίδας

 
Τετάρτη, 23. Αυγούστου 2017
 


Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno

GOODnet.gr- Η πύλη του Ρεθύμνου στο ίντερνετ. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, φωτογραφίες Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη.

 
© 2010 Σύλλογος Αμαριωτών Ρεθύμνου | e-mail: info@amariotes.gr
Διεύθυνση Αλληλογραφίας: ΤΘ 273 ΤΚ 74100 Ρεθυμνο

Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno
powered by HOTSoft.gr
ίντερνετ, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες