ΑΜΑΡΙΩΤΕΣ
  



 
Οι μελωδίες της νοσταλγίας
του Στέλιου Καλογεράκη


...Όταν η παράδοση γίνεται μόδα...

Μόδα και παράδοση είναι δύσκολο να συμβαδίζουν. Είναι, εξ΄ ορισμού, δύο λέξεις ασύνδετες μεταξύ τους. Αυτό, δείχνει να ανατρέπεται τον τελευταίο καιρό. Όλο και περισσότεροι νέοι, περνάνε τον ελεύθερο χρόνο τους σε μικρές αποθήκες και αυτοσχέδια στούντιο. Όχι με τη συντροφιά της ηλεκτρικής κιθάρας, όπως συνήθιζαν μέχρι τώρα, αλλά με τους ζεστούς ήχους του λαούτου, του τζουρά, του νταουλιού. Έτσι, στην συγκεκριμένη περίπτωση, αύτοι που υποστηρίζουν οτι οι νέοι έχουν την τάση να απορρίπτουν τις πατροπαράδοτες αξίες, μάλλον διαψεύδονται. Η επέλαση των αφρικάνικων, ασιατικών και νοτιοαμερικάνικων ethnic συγκροτημάτων, μαζί με μία μουσική τάση που επικρατεί τα τελευταία χρόνια, φέρνοντας στην επικαιρότητα μουσικές, ξεχασμένες και παραμελημένες μέχρι πρόσφατα, ίσως ώθησε πολλούς σε μία πιο συστηματική ενδοσκόπηση, σε μία αναζήτηση της δικιάς μας μελωδικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Τα νέο-παραδοσιακά συγκροτήματα, φαίνονται αποφασισμένα να αντισταθούν στην τρέχουσα βιομηχανία των εύκολων σουξέ, προβάλλοντας σαν αντίβαρο τη γλυκιά χροιά των ήχων που μας μεταφέρουν σε μία άλλη εποχή. Έχουν ως βασικό σημείο αναφοράς, γνωστές μικρασιάτικες, ηπειρώτικες, βορειοελλαδίτικες, κρητικές ή νησιώτικες μελωδίες, πολλές φορές, μπολιασμένες με μία διάθεση πειραματισμού, πάνω σε ανατολίτικους δρόμους. Εμπλουτισμένες με μουσικά όργανα που προέρχονται, όχι μόνο από την Ελληνική, αλλά και από την ασιατική μουσική κουλτούρα, ενισχύοντας την άποψη ότι η παράδοση δεν πρέπει να μένει στάσιμη, σαν μουσειακό είδος, αλλά να αξιοποιείται, δίνοντας έναυσμα για νέες, δημιουργικές προσπάθειες. Εκείνοι, που επέλεξαν να ασχοληθούν με την μουσική του τόπου μας, ποντάρουν στην αδιαμφισβήτητη πολυμορφία της, αφού πηγάζει από μία χώρα, σταυροδρόμι των εθνών και των πολιτισμών. Όπως είναι φυσικό, στο πέρασμα των αιώνων δανείστηκε στοιχεία από τη μουσική παράδοση των γειτονικών λαών, ενώ συγχρόνως αξιοποιούσε τις ηχητικές φόρμες της βυζαντινής μουσικής.

Η δημιουργία τέτοιου είδους συγκροτημάτων δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Και στο παρελθόν υπήρξαν ομάδες ανθρώπων που προσπάθησαν να προσεγγίσουν με συνέπεια, παραδοσιακά μουσικά ιδιώματα. Προσπάθειες που, πολλές φορές, παραγκωνίστηκαν από μία κυρίαρχη τάση που θέλει την παραδοσιακή μουσικη, εμπορευματοποιημένη, ή ενταγμένη στη λογική των πανηγυριών.

Σημαντικός είναι και ο ρόλος πολλών κεντρικών ωδείων της πρωτεύουσας, αλλά και της επαρχίας, που έχουν εντάξει στο πρόγραμμά τους, τμήματα εκμάθησης παραδοσιακής μουσικής, ενώ υπάρχουν και ωδεία, που ασχολούνται αποκλειστικά με αυτό το είδος. Μάλιστα, σε κάποια από αυτά, διδάσκονται μουσικά όργανα, όπως το καβάλι, το κανονάκι, ο νταϊρές κ.α., που πολλοί θεωρούν, ότι σχεδόν έχουν εκλείψει. Σίγουρα, η κατάρτιση μουσικών, που θα διασώσουν και θα εκπροσωπήσουν αυτό το πολύ σημαντικό μουσικό είδος, είναι μία σοβαρή υπόθεση που πρέπει να αντιμετωπίζεται με υπευθυνότητα από τους πολιτιστικούς φορείς.

Η λέξη ¨Νεοπαραδοσιακός¨ είναι αδόκιμη. Εμπεριέχει δύο έννοιες που μοιάζουν να αλληλοαναιρούνται. Η έννοια της παράδοσης συνδέεται με το παρελθόν. Συνεπώς ό, τι είναι νέο δεν μπορεί να είναι και παραδοσιακό. Ο ¨ανεπίσημος¨ αυτός όρος είναι μία εύστοχη επινόηση γνωστού δημοσιογράφου της εφημερίδας (Το Βήμα). Εφηύρε αυτή την παράδοξη, αλλά ευρηματική λέξη για να να περιγράψει το φαινόμενο των νέων ανθρώπων που, αντλώντας ζωτικά στοιχεία από τη μουσική παράδοση, δημιούργούν ένα ξεχωριστό μουσικό ιδίωμα, το οποίο προσεγγίζει με σεμνότητα και διακριτικότητα τα μουσικά ακούσματα του παρελθόντος.

Η τεχνολογία εξελίσσεται με το πέρασμα του χρόνου. Οι δυνατότητες των ηλεκτρονικών μουσικών οργάνων αυξάνονται, αλλά με τον ίδιο ρυθμό αυξάνεται και η πολυπλοκότητά τους. Ένας φίλος, επαγγελματίας μουσικός, μου είπε κάποτε, μεταξύ αστείου και σοβαρού, ότι ο χρόνος που ξοδεύει στη ρύθμιση των βοηθητικών ηλεκτρονικών εξαρτημάτων της ηλεκτρικής του κιθάρας είναι περισσότερος από το χρόνο που ξοδεύει παίζοντας μουσική. Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι μέσα από τις επί μέρους διαδικασίες της διαμόρφωσης ήχου με ηλεκτρονικά μέσα, πολλές φορές χάνεται η ουσία της μουσικής δημιουργίας. Πολύ πιθανό, να είναι κι αυτός ένας από τους λόγους, που πολλοί νέοι στρέφονται στην παραδοσιακή μουσική, αναζητώντας ένα αυθεντικό τρόπο έκφρασης. Κάποιοι από αυτούς, ανακαλύπτουν ξεχασμένα μουσικά όργανα όπως το καβάλι, το σαντούρι και ο νταϊρές, και αξιοποιούν ήχους που βρίσκονται υπό εξαφάνιση.

Αυτή η ¨επιστροφή¨ στην παράδοση, σίγουρα δεν έχει να κάνει μόνο με την αναζήτηση της εθνικής ταυτότητας που κινδυνεύει να χαθεί, άλλα, είναι φυσικό επακόλουθο αρκετών παραγόντων. Η συνεχής ανοδική πορεία της ethnic μουσικής που πηγάζει από τις παραδόσεις των λαών όλου του κόσμου, συχνά μαζί με πολλές κακόγουστες προσμείξεις, έφερε στην επιφάνεια αρκετά άγνωστα ή ξεχασμένα μουσικά ιδιώματα. Ακούσματα, που μόνο λίγοι μουσικολόγοι είχαν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν, έγιναν προσιτά σε όλους. Κάποια στιγμή έγινε ξεκάθαρο, ότι οι μουσικές παραδόσεις των λαών έχουν πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ τους, έτσι, αναπόφευκτα άρχισαν να δημιουργούνται ενδιαφέροντα μουσικά ¨μείγματα¨ με παραδοσιακά όργανα διαφόρων προελεύσεων. Μία μερίδα μουσικόφιλων εξ΄ αρχής, κατέκρινε αυτές τις προσμείξεις, υποστηρίζοντας, ότι τέτοιου είδους πειραματισμοι, στερούν από τη μουσική την αυθεντικότητά της και την απομακρύνουν από τις ρίζες της. Κάποιοι άλλοι, αντιλέγουν τονίζοντας, ότι η παραδοσιακή μουσική δέν είναι μουσειακό είδος και πρέπει να είναι ανοιχτή σε τέτοιου είδους πειραματισμούς. Πάντως, από όποια σκοπιά κι αν το εξετάσει κάποιος, δεν μπορεί να παραβλέψει, ότι πίσω από αυτή την επιστροφή στις ρίζες, κρύβονται βαθύτερες ανάγκες έκφρασης και επικοινωνίας, σε μία εποχή που η ανάγκη του κάθε ατόμου να δηλώσει τη διαφορετικότητά του από ένα μαζοποιημένο σύνολο, γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική.

Αυτή η τάση ¨επιστροφής¨, τις περισσότερες φορές εμπλούτισε με νέα στοιχεία τα παραδοσιακά μουσικά ιδιώματα. Τους έδωσε μία πιο επίκαιρη χροιά και τα έβγαλε από το αδιέξοδο του ¨ειδικού κοινού¨. Έγινε κατανοητό, ότι η μουσική κάθε τόπου, έπαψε να περιορίζεται στην αυστηρά τοπική ακρόαση, αλλά, ένα έντεχνο περιτύλιγμα, της δίνει τη δυνατότητα να ξεπερνά τα σύνορα του τόπου της. Μπορεί έτσι, να ξεφεύγει από την αυθεντικότητά της, να μην έχει πλέον το δικαίωμα να ονομάζεται ¨παραδοσιακή¨, αλλά πιθανότατα, κερδίζει κάποιες ελπίδες επιβίωσης στη μάχη με το χρόνο. Είναι χρέος κάθε δημιουργού και ακροατή να διαχωρίζει με συνέπεια τι είναι αυθεντικά παραδοσιακό και τι όχι.

Καθώς αυξάνονται οι νέοι που επιθυμούν να ασχοληθούν με την παραδοσιακή μουσική, αυξάνονται τα ωδεία που διδάσκουν παραδοσιακά και λαϊκά όργανα, ενώ, περιορίζεται η νοοτροπία που ¨κολλούσε¨ την ετικέτα του παλαιομοδίτη σε όποιον τολμούσε να ακολουθήσει τα δύσβατα μονοπάτια της παράδοσης. Αν αυτή η τάση είναι ειλικρινής ανάγκη επιστροφής σε αυθεντικές αξίες, ή άν πρόκειται για άλλη μία πρόσκαιρη μόδα με ημερομηνία λήξης, είναι δύσκολο να το κρίνει κάποιος τώρα, που η κατάσταση βρίσκεται σε εξέλιξη. Μετά από μερικά χρόνια, ρίχνοντας μία ματιά πίσω, πιθανότατα, θα σχηματίσουμε μία πιο ξεκάθαρη άποψη για αυτή την ¨αναβίωση¨ της παράδοσης, θα ξέρουμε αν αυτή η ιστορία άφησε κάτι ουσιαστικό πίσω της.

Δέν είμαστε αρμόδιοι να κρίνουμε αν οι προσπάθειες αυτών των καλλιτεχνών ανταποκρίνονται με συνέπεια στο τόσο σοβαρό κεφάλαιο, της μελωδικής μας κληρονομιάς. Αν αυτές οι πρωτοβουλίες αποτελούν κάτι παραπάνω από από μία ακόμα παλιομοδίτικη αναλαμπή, μέσα στον καταιγισμό των μουσικών πληροφοριών που δεχόμαστε καθημερινά. Ως ακροατές, οφείλουμε να επιλέγουμε αυτά που μας ενδιαφέρουν, και μας ταιριάζουν περισσότερο. Είναι αλήθεια, όμως, ότι τέτοιες προσπάθειες ανανεώνουν το μουσικό τοπίο, αποτελούν ένα νοσταλγικό διάλειμμα και μας αποσπούν για λίγο από μία σκληρή, ηλεκτρονική εποχή.
Όσοι από εσάς είστε νοσταλγοί του παρελθόντος και θέλετε να μάθετε περισσότερα για το θέμα, αξίζει να επισκευθείτε το Μουσείο Λαϊκών Μουσικών Οργάνων, στην οδό Διογένους 1-3 στην Πλάκα. Εκεί, μπορείτε να δείτε (και να ακούσετε) περισσότερα από 1000 λαϊκά μουσικά όργανα, από το 18ο αιώνα ως σήμερα, που συγκέντρωσε ο συλλέκτης και μουσικολόγος Φοίβος Ανωγειανάκης.

 

* Το άρθρο "Οι Μελωδίες Της Νοσταλγίας" του Στέλιου Καλογεράκη Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "TO BHMA", τον Απρίλιο του 1999

Προηγούμενη σελίδα  Αρχή σελίδας

 
Κυριακή, 19. Φεβρουαρίου 2017
 


Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno

GOODnet.gr- Η πύλη του Ρεθύμνου στο ίντερνετ. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, φωτογραφίες Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη.

 
© 2010 Σύλλογος Αμαριωτών Ρεθύμνου | e-mail: info@amariotes.gr
Διεύθυνση Αλληλογραφίας: ΤΘ 273 ΤΚ 74100 Ρεθυμνο

Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno
powered by HOTSoft.gr
ίντερνετ, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες