ΑΜΑΡΙΩΤΕΣ
  



 
Άγιοι Απόστολοι


  • Απόσταση από Ρέθυμνο: 30,5χλμ.
  • Υψόμετρο: 500 μ.
  • Πληθυσμός: 1991: 259 κάτοικοι
    (1940: 397 κάτοικοι)

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

Το χωριό σύμφωνα με την παράδοση το κτίσανε τέσσερις καταδιωκόμενοι κτηνοτρόφοι, οι Βάρδες, Καλούσης, Καολουμπάς, Μαστραχάς. Στη συνέχεια σας πρώτοι κάτοικοι του χωριού αναφέρονται οι.: Αρούβαλος, Λέντας, Φραγκούλης Γιαννάς, Κώστας, Σκανδάλης. Η παράδοση αυτή επαληθεύεται χωρίς να γνωρίζουμε όμως πότε ιστορικά έγινε ο εποικισμός.
Πιθανότατα να κτίστηκε το χωριό τα πρώτα χρόνια της Ενετοκρατίας γύρω στα 1300 μ.Χ, αφού αναφέρεται από τον Καστροφύλακα στην απογραφή του 1583 μ.Χ. στην απογραφή του 1583 μ.Χ. με 175 κατοίκους, χωρίς όμως να αποκλείεται η ύπαρξη παλιότερου οικισμού χρονολογούμενου από του πρώτους μ.Χ. αιώνες. Αυτό εξάγεται από την ιστορική αναφορά, ότι επί αυτοκράτορος Δεκίου το 249 μ.Χ. συνελήφθησαν στον Πριναρέ του χωριού (Μυλολές) οι Άγιοι Δέκα, χωρίς όμως να επαληθεύεται από την παράδοση που λεει ότι οι Άγιοι Δέκα συνελήφθησαν στον Πριναρέ του Μέρωνα στο λεγόμενο Κουφοδάσος.
Εν πάσει περιπτώσει, αν δεχτούμε την ιστορική αναφορά, ο πρώτος αυτός οικισμός ακολούθησε την πορεία της γειτονικής Συβρίτου και πιθανότατα χάθηκε μαζί της, όταν καταλήφθηκε η Κρήτη από τους Σαρακηνούς το 824 μ.Χ. Σημειωτέον ότι οι Σαρακηνοί οχυρώθηκαν στην κορφή του Βενιού και το τοπωνύμιο Σαρακήνα ανάγεται στην εποχή αυτή.
Στη δεύτερη Βυζαντινή περίοδο που αρχίζει το 961 μ.Χ. μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά, κτίστηκε πιθανότατα η εκκλησία της Αγίας Φωτεινής από τον Νίκωνα τον επονομαζόμενο Μετανοείτε, σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή ότι ο Νίκων έκτισε την εκκλησία της Αγίας Φωτεινής σε απόσταση τριών ημερών πορείας δυτικά της Γόρτυνας.
Επί Ενετοκρατίας και Τουρκοκρατίας, η εκκλησία λεγόταν Αγία Φωτιά από το φως που έβγαινε από το Ιερό και σκορπούσε τον τρόμο στους άπιστους. Υπάρχουν μαρτυρίες κατοίκων του χωριού που είχαν δει το φως αυτό γύρω από τον λόφο της Αγίας Θεοτόκου μέχρι την δεκαετία του 1950. Μετά τον εποικισμό της περιοχής, το φως εξαφανίστηκε.
Στη περίοδο της Ενετοκρατίας όλη η επαρχία ήταν φέουδο τριών οικογενειών, των Καλλέργηδων, των Βαρούχηδων και των Μακρυμάλληδων. Ιστορικά στοιχεία για το χωριό υπάρχουν μόνο προς το τέλος του 1500, όπου ορισμένα συμβόλαια του νοτάριου Μανόλη Βαρούχα αναφέρονται σε τοπωνύμια του χωριού και από την απογραφή του Καστροφύλακα. Από την ίδια όμως απογραφή μαθαίνουμε για τους παλιούς οικισμούς που υπάρχουν στην Περιφέρεια του χωριού: Μισάκες, Αη-Δημήτρης (Νεραντζές), Ανασουβάρι, Σπήλιος, Δρυάδες και Σπαθαρικά. Ένας άλλος ακόμα οικισμός που δεν αναφέρεται, αλλά υπάρχουν ακόμα ίχνη του είναι ο Κοιρνιαχτός ή Κουρνιαχτός στις Φύτες που είχε δύο γειτονιές: τον Αη Νούφρη (Λέσκας) και τα Καταλύματα (Φύτες) Η παράδοση διασώζει ότι οι Μισάκες και το Ανασουβάρι είχαν (70) ζευγάρια (Νικ. Βασ. Φασουλάς)
Από όλους αυτούς τους ερειπωμένους σήμερα οικισμούς το Ανασουβάρι (Μάννα νερού) ήταν ο μεγαλύτερος και πλουσιότερος, με τρεις εκκλησιές. Τον Μητροπολιτικό Άγιο Γεώργιο, τον Άγιο Ιωάννη και την Παναγία. Κάποια εποχή λέγεται ότι υπήρξε έδρα επισκόπου, σύμφωνα με την παράδοση ότι το μνήμα που υπάρχει δίπλα από την είσοδο του Αγίου Γεωργίου, ήταν επισκοπικό. Ο οικισμός αυτός χάθηκε πιθανότατα από το 1650-1750 και αιτία της καταστροφής του υπήρξε η πανώλη (χολέρα).
Βυζαντινοί ναοί καταγράφονται από την έκδοση του Γυμνασίου Συβρίτου (1994) στην περιφέρεια του χωριού: ο Άγιος Νικόλαος (14ος μ.Χ. αι), ο Άγιος Σπυρίδων (14ος μ.Χ. αι) και ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος -ερειπωμένος σήμερα- (15ος μ.Χ. αι.).
Η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων είναι σχετικά πρόσφατη. Κτίστηκε το 1888, ενώ το καμπαναριό τελείωσε το 1905. Στη Β.Δ. πλευρά του περιβόλου υπήρχε το παλιό μικρό εκκλησάκι. Στον υπόλοιπο περίβολο και στα γύρω σπίτια -προτού ακόμα κτιστούν- ήταν το νεκροταφείο του χωριού

Περίοδος επαναστάσεων επί Τουρκοκρατίας
Από τις πρώτες επαρχίες της Κρήτης που ξεσηκώθηκαν στην Επανάσταση του 1821 ήταν η επαρχία Αμαρίου. Στις μάχες που δόθηκαν με τους Αμπαδιώτες Τούρκους, τους πιο αιμοβόρους σε όλη την Κρήτη, στις 28-6-1826 στο Βαθειακό και στις 9-2-1822 στο Φουρφουρά, συμμετείχαν και οι χωριανοί αγωνιστές με οπλαρχηγό τον Κων/νο Εμμ. Νεονάκη, για τον οποίο λέγεται ότι πολέμησε αργότερα υπό τον Γ.Καραϊσκάκη στην Αθήνα
Μετά την κατάπληξη της Κρητικής Επανάστασης (1825) από τους Αιγυπτίους που προσέτρεξαν σε βοήθεια του Σουλτάνου, τα πάντα ερημώθηκαν και οι περισσότεροι ξενιτεύτηκαν για να σωθούν, κυρίως στην Πελοπόννησο και δευτερεύοντος στα νησιά (Κυκλάδες, Επτάνησα). Μεταξύ αυτών που ιστορικά έχουν καταγραφεί ως πρόσφυγες είναι: ο Σκαρσουλής Βασίλειος στην Πρόνοια Ναυπλίου και οι γονείς του Συμεών Γαβρά στις Αρμενίες Μεσσηνίας.
Στην απογραφή του 1834, στο χωριό ζούσαν (3) χριστιανικές οικογένειες και (4) τουρκικές. Το χωριό μετά το 1850 άρχισε πάλι να αναπτύσσεται με την επιστροφή των κατοίκων του και την προσθήκη νέων. Έτσι από (34) κατοίκους που είχαμε το 1834, το 1881 είχαμε (153), το 1903 είχαμε (263) το 1928 είχαμε (283) και το 1940 είχαμε (310) κατοίκους. Μετά την κατοχή άρχισε πάλι η φθίνουσα πορεία για να φτάσουμε σήμερα κοντά στα επίπεδα του 1881.
Στην επανάσταση του 1866-69 οι αγωνιστές του χωριού με καπετάνιο τον Νεονάκη Εμμανουήλ του Ιωάννη έδωσαν ξανά το παρόν του. Στο Αρκάδι διακρίθηκαν: ο Δημήτριος Κων. Λαγουβάρδος στον οποίο έδωσε τον βαθμό του χιλίαρχου ο Στρατηγός Πάνος Κορωναίος και ο Δημήτριος Γεωργίου Νεονάκης που διέσωσε από βέβαιο θάνατο ένα Σκουλούδη από τη Βισταγή. Στο σημείο αυτό πρέπει να μνημονεύσουμε τη συμβολή στον Ιερό Αγώνα του μοναχού Συμεών Γαβρά, ο οποίος κρίθηκε από τους πρωταγωνιστές του Αρκαδιώτικου δράματος. Μνεία επίσης πρέπει να κάνουμε -αν και έδρασαν παλιότερα- σε δύο χωριανούς μοναχούς: τον Μανασσή Γαβρά Ηγούμενο (1808-1816) και τον Ιωάσεφ Γαβρά που πέθανε στο Αρκάδι το 1852.
Το 1867 οι Τούρκοι εισέβαλλαν στην επαρχία Αμαρίου, την οποία και κυρίευσαν μετά από δύο φονικότατες μάχες.
Στις 1 και 2 Φεβρουαρίου στο Γερακάρι και στις 12 Φεβρουαρίου στου Αποδούλου. Τον Απρίλη καταλήφθηκε στο χωριό και παρόλο που είχαν φύγει οι χωριανοί είχαμε πέντε νεκρούς:
§ Νεονάκης Δημήτριος του Γεωργίου (ήρωας του Αρκαδίου)
§ Νεονάκης Τίτος του Εμμανουήλ
§ Σηφακάκης Εμμανουήλ του Ιωάννη
§ Σπανουδάκης Παύλος του Πέτρου
§ Σκαρσουλή Αικατερίνη (Καγιέναινα)
Μετά την Επανάσταση του 1866-1869 μέχρι και το 1898 -που έφυγε και ο τελευταίος Τούρκος στρατιώτης από την Κρήτη- είχαμε δύο μικρότερες Επαναστάσεις το 1878 και το 1896, στις οποίες έδωσαν και πάλι το παρόν τους οι αγωνιστές του χωριού. Στην περίοδο αυτή διακρίθηκε για το θάρρος και την ανδρεία του ο Καπετάν Αντρουλής, Νεονάκης Ανδρέας του Εμμανουήλ. Το 1897 είχαμε και τον τελευταίο νεκρό του Τουρκικού αγώνα σε μια επιδρομή που έγινε στο Μαρουλά τον Νεονάκη Σταύρο του Γεωργίου
Στον κατάλογο των βαθμοφόρων αγωνιστών της επαρχίας Αμαρίου που συντάχτηκε το 1902, συμπεριλαμβάνονται και οι παρακάτω χωριανοί, που είχαν υποβάλλει τα απαιτούμενα πειστήρια στην αρμόδια Επιτροπή:
§ Γαβράς Συμεών Δ΄ Τάξη
§ Λαγουβάρδος Κ. Δημήτριος ΣΤ΄ Τάξη
§ Γαβραδάκης Α. Εμμανουήλ ΣΤ΄ Τάξη
§ Τάταρης Στέλιος ΣΤ΄ Τάξη
§ Αποστολάκης Νίκος ΣΤ΄ Τάξη
§ Σωμαράκης Γ. Ιωάννης ΣΤ΄ Τάξη
Στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13 και στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο 1914-18 πολέμησαν (31) χωριανοί και έπεσαν στα πεδία των μαχών, οι παρακάτω:
§ Κυδωνάκης Αριστείδης του Βασιλείου
§ Σηφακάκης Παντελής του Δημητρίου
§ Σπανουδάκης Στυλιανός του Κων/νου
§ Σπανουδάκης Παύλος του Εμμανουήλ
§ Ταταράκης Αγγελής του Στυλιανού

Στους πολέμους αυτούς διακρίθηκε για την απαράμιλλη ανδρεία του Εμμανουήλ Χαρίτου Σημαντήρας (Χαριτομανώλης) που υπηρέτησε συνεχώς σχεδόν δέκα χρόνια.
Στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου αξίζει να μνημονεύσουμε και ένα προδοτικό γεγονός. Στις 13-5-1916 ο Βασιλιάς Κων/νος παρέδωσε ολόκληρο το Δ΄ Σώμα Στρατού στους Γερμανούς, οι οποίοι το οδήγησαν στην πόλη Γκαιρλιτζ (σημερινή Σκόρτζελετς Πολωνίας) όπου κρατήθηκε μέχρι το τέλος του πολέμου. Στο Δ΄ Σώμα υπηρετούσε και ο Νικόλαος Χαρ. Νεονάκης.
Τον Ιανουάριο του 1919 έστειλε ο Βενιζέλος στην Οδησσό, ειδικό εκστρατευτικό σώμα υπό τον Στρατηγό Νίδερ μαζί με συμμαχικά στρατεύματα, ενάντια στον Κόκκινο στρατό. Στις επιχειρήσεις της Ουκρανίας έχασε τη ζωή του ο Χαρίδημος Κων. Λαγουβάρδος.
Στην εκστρατεία της Μ. Ασίας που άρχισε τον Μάιο του 1919 και κατέληξε άδοξα στις 26-8-1922, πολέμησαν (13) χωριανοί. Απ' αυτούς ένας έχασε τη ζωή του, ο Δραμιτινός Σπυρίδων του Μιχαήλ και ο Σπανουδάκης Κων/νος του Παντελή, για να επιστρέψουν αργότερα στο χωριό. Από τις κακουχίες της αιχμαλωσίας πέθανε ο Σπανουδάκης Κων/νος.
Στο έπος της Αλβανίας το 1940-41 πολέμησαν (30) χωριανοί στη στεριά και (3) στη θάλασσα. Ο Λαγουβάρδος Ελευθέριος του Δημητρίου υπηρέτησε μάλιστα στο θρυλικό θωρηκτό ΑΒΕΡΩΦ.
Στην Αλβανία έπεσε ο Θεοδωράκης Οδυσσέας του Δημητρίου και πολλοί έπαθαν κρυοπαγήματα. Στα θύματα της Αλβανίας συγκαταλέγεται και ο Σηφακάκης Αντώνιος του Βασιλείου που πέθανε αργότερα από τις κακουχίες του πολέμου. Εδώ αξίζει να αναφερθούμε ότι από την ίδια οικογένεια υπηρετούσαν ταυτόχρονα πέντε αδέρφια.
Με το τέλος της μεγαλειώδους μάχης της Κρήτης, άρχισε και η αντίσταση κατά των Γερμανών. Οι μεγάλες στιγμές της αντίστασης συμπεριλάμβαναν:
Α) Τον αγώνα για την διάσωση των Εγγλέζων στρατιωτών. Στον αγώνα αυτόν κορυφαία φυσιογνωμία αναδείχτηκε ο Ηγούμενος του Πρέβελη Αγαθάγγελος Κων. Λαγουβάρδος, ο οποίος όταν καταδιώχτηκε από του Γερμανούς φυγαδεύτηκε από του Εγγλέζους στο Κάιρο για να σωθεί. Τελικά πέθανε στο Κάιρο λίγο πριν την απελευθέρωση. Ο θάνατος του εντάσσεται οπωσδήποτε στους πεσόντες χωριανούς στην περίοδο του πολέμου.
Β) Στον ένοπλο αντιφασιστικό αγώνα των απελευθερωτικών οργανώσεων, ο οποίος αγκάλιασε την υπόδουλη Ελλάδα μαζί και τον τόπο μας.
Κορυφαίες στιγμές της πάλης στην οποία συμμετείχαν κάτω από την καθοδήγηση του Ε.Λ.Α.Σ. και αγωνιστές χωριανοί είναι : η μάχη στις Αραβάνες στις 2-8-1944 και η μάχη στα Γυροχάρακα στις 11-9-1944.
Ο πυρήνας των ανταρτών - ελασιτών στο χωριό ήταν οι:
§ Σταύρος Νεονάκης του Χαράλαμπου
§ Γεώργιος Νεονάκης του Εμμανουήλ
§ Αντώνιος Νεονάκης του Εμμανουήλ (ο μετέπειτα Μακρονησιώτης)
§ Χαρίδημος Δραμιτινός του Σπυρίδωνα
§ Γεώργιος Σηφακάκης του Εμμανουήλ
Στις Αραβάνες συνελήφθη αιχμάλωτος ο Γεώργιος Σηφακάκης και εκτελέστηκε αργότερα στην Αγιά, γράφοντας με ανεξίτηλα γράμματα το όνομα του στην ιστορία των πεσόντων του χωριού.
Στα Γυροχάρακα οι αντάρτες πήραν εκδίκηση για τα καμένα χωριά του Κέντρους. Αιφνιδιάζοντας του Γερμανούς στην κλειστή στροφή- εκεί που έχει αναγερθεί το μνημείο- κατήγαγαν την πλέον περήφανη νίκη επί των κατακτητών σε ολόκληρο το Νομό Ρεθύμνης
Στα θύματα της μάχης αυτής εντάσσεται η άνανδρη δολοφονία από τους Γερμανούς του Καπετανάκη Βασίλειου του Γεωργίου (Χαρκιαδοβασίλη) στον Άγιο Σπυρίδωνα, όντας σε μεγάλη ηλικία.
Κλείνοντας την ιστορική αναδρομή του χωριού θα πρέπει να αναφερθούμε σε δύο ακόμα θύματα που έπεσαν κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους από φίλια όπλα:
§ Μαρκίδης Νικόλαος του Αντωνίου στην Παντάνασσα στις 10-4-1945 και
§ Λαγουβάρδος Νικόλαος του Δημητρίου (Μεσανός ) στον Γράμμο το 1949.


Εμμανουήλ Ελευθερίου Σκαρσουλής



Απόσπασμα από το λήμμα "Άγιοι Απόστολοι" από το βιβλίο "Πόλεις και Χωριά της Κρήτης" του Στέργιου Σπανάκη:


Χωριό και Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Συβρίτου. Η ονομασία του οφείλεται στο γεγονός, που αναφέρει η παράδοση: Σε παρακείμενο μικρό δάσος κρυβόταν οι Άγιοι Δέκα μάρτυρες και εκεί τους συνέλαβαν οι Ρωμαίοι και μαρτύρησαν στη Γόρτυνα το 249 επί Δεκίου. Για ανάμνηση του γεγονότος κτίστηκε η εκκλησία των Αποστόλων και ονομάστηκε και το χωριό Απόστολοι.
Αναφέρεται το 1577 από το Fr.Barozzi (Fo 27v) S(an)ti Apostoli et Μοlini, από τον Καστροφύλακα (Κ 172) S. Αpοstοlli με 175 κάτ. το 1583, από το Βασιλικάτα (Μνημεία Κρητ. Ιστ. V, σ. 129) Αpοstοli, το 1630. Στην αιγυπτιακή απογραφή τοy 1834 αναφέρεται Apostolus, (Ρashley, Τravels in Crete, II, 315) με 3 χριστιαν. και 4 τούρκ. οικογέν. Το 1881 αναφέρεται Απόστολοι στο δήμο Μέρωνα με 153 Χριστιαν. κάτ. Το 1900 είναι στον ίδιο δήμο με 224 κάτ. Το 1920 έχει δική του κοινότητα με 290 κάτ., το 1928 με 225 , το 1940 με 310, το 1951 με 291, το 1961 με 237 και το 1971 με 221 κάτ.
Ιστορημένη εκκλησία του Αγ. Νικολάου. Τιμωρίες Κολασμένων κ.λπ. Κτήτορας Μιχάλης Μπάφας. Επώνυμο ηπειρωτικής οικογένειας, που αναφέρεται και στη Ζάκυνθο, αναφέρει ο Gerola, (Monumenti Veneti κ.λπ. τόμ. ΙΙ. 336, 344 και πίν. 14, ΙV, 495). Επίσης και του Αγίου Σπυρίδωνος τοιχογραφημένος (Gerola - Λασιθιωτάκη, τοιχογραφημένες εκκλησίες Κρήτης, σ. 64).
Κατά την Τουρκοκρατία ήταν βακουφικό χωριό.

Προηγούμενη σελίδα  Αρχή σελίδας

 
Δευτέρα, 24. Ιουλίου 2017
 


Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno

GOODnet.gr- Η πύλη του Ρεθύμνου στο ίντερνετ. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη. Νέα, ειδήσεις, ενημέρωση επικαιρότητα. Ρέθυμνο, Χανιά, φωτογραφίες Ηρακλειο, Αγιος Νικόλαος Κρήτη. Οδηγός Αγοράς κατάλογος επιχειρήσεων νομού Ρεθύμνου Κρήτης. Φόρουμ συζητήσεων ανταλλαγής απόψεων για το Ρέθυμνο όλη την Κρήτη.

 
© 2010 Σύλλογος Αμαριωτών Ρεθύμνου | e-mail: info@amariotes.gr
Διεύθυνση Αλληλογραφίας: ΤΘ 273 ΤΚ 74100 Ρεθυμνο

Ρέθυμνο HOTSoft.gr internet ιντερνετ δίκτυα τηλεπικοινωνίες ρέθυμνο κρήτη. κατασκευή φιλοξενία προώθηση ιστοσελίδων SEO. Δίκτυα δεδομένων ασύρματα ενσύρματα WiFi ρέθυμνο Δομημένη καλωδίωση αυτοματισμοί κτιρίων έξυπνο σπίτι μελέτη κατασκευή δικτύων ιστοσελίδων φιλοξενία. Rethymno Website design web page rethimno webpage hosting crete graphics design build website hosting server audio video radio streaming servers crete rethymno
powered by HOTSoft.gr
ίντερνετ, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες